شیر فلکه صافی چیست؟

شیر فلکه صافی یا استرینر (Strainer) یکی از تجهیزات مهم در سیستم‌های لوله‌کشی صنعتی است که برای جداسازی ذرات جامد، رسوبات، براده‌های فلزی، زنگ‌زدگی و سایر ناخالصی‌ها از جریان سیال مورد استفاده قرار می‌گیرد. این تجهیز با محافظت از پمپ‌ها، شیرآلات، تجهیزات ابزار دقیق، مبدل‌های حرارتی و سایر تجهیزات حساس، موجب افزایش عمر مفید سیستم و کاهش هزینه‌های تعمیر و نگهداری می‌شود. علاوه بر این، استفاده از استرینر باعث بهبود عملکرد سیستم، جلوگیری از گرفتگی تجهیزات و کاهش احتمال خرابی در خطوط انتقال سیالات خواهد شد.

انواع شیر صافی

استرینرها با توجه به نوع طراحی و محل نصب در مدل‌های مختلفی تولید می‌شوند که هر کدام برای کاربردهای خاص مناسب هستند.

Y شکل (Y Strainer)

رایج‌ترین نوع استرینر است که به دلیل طراحی فشرده، افت فشار کم و سهولت در سرویس، در خطوط بخار، آب، گاز، نفت و سیالات صنعتی بیشترین کاربرد را دارد.

سبدی (Basket Strainer)

این نوع استرینر دارای سبد توری بزرگ‌تری بوده و برای خطوط با دبی بالا و سیالات دارای ذرات جامد بیشتر استفاده می‌شود.

T شکل (T Strainer)

صافی T شکل در خطوط انتقال با سایزهای بزرگ و پروژه‌های صنعتی سنگین کاربرد دارد و ظرفیت بالاتری نسبت به مدل Y دارد.

موقت (Temporary Strainer)

این نوع استرینر معمولاً در زمان راه‌اندازی اولیه خطوط لوله برای جلوگیری از ورود ذرات ناشی از عملیات نصب و جوشکاری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

انواع اتصال شیر صافی

استرینرها با توجه به نوع سیستم لوله‌کشی در مدل‌های مختلف اتصال تولید می‌شوند.

  • فلنجی (Flanged)
  • دنده‌ای (Threaded)
  • جوشی لب به لب (Butt Weld)
  • ساکت ولد (Socket Weld)

کلاس‌های شیر صافی

استرینرهای صنعتی مطابق استانداردهای ASME و API در کلاس‌های مختلف تولید می‌شوند.

  • Class 125
  • Class 150
  • Class 300
  • Class 600
  • Class 900
  • Class 1500
  • Class 2500

در استانداردهای DIN و EN نیز با رده‌های فشاری زیر عرضه می‌شوند.

  • PN10
  • PN16
  • PN25
  • PN40
  • PN63
  • PN100
  • PN160

انتخاب کلاس مناسب به فشار کاری، دمای سیال و شرایط بهره‌برداری بستگی دارد.

متریال شیر صافی

استرینرها از متریال‌های متنوعی تولید می‌شوند تا بتوانند در شرایط کاری مختلف مورد استفاده قرار گیرند.

فولاد کربنی

  • ASTM A216 WCB
  • ASTM A216 WCC
  • ASTM A105
  • ASTM A352 LCB

فولاد آلیاژی

  • ASTM A217 WC6
  • ASTM A217 WC9
  • ASTM A182 F11
  • ASTM A182 F22
  • ASTM A182 F91

استنلس استیل

  • ASTM A351 CF8 (304)
  • ASTM A351 CF8M (316)
  • ASTM A351 CF3
  • ASTM A351 CF3M
  • ASTM A182 F304
  • ASTM A182 F316

چدن

  • GG25
  • GGG40
  • GGG50
  • ASTM A126
  • ASTM A536

آلیاژهای ویژه

  • Duplex Stainless Steel
  • Super Duplex
  • Monel
  • Inconel
  • Hastelloy
  • Titanium

متریال توری (Screen)

توری استرینر مهم‌ترین بخش این تجهیز محسوب می‌شود و معمولاً از متریال‌های زیر ساخته می‌شود.

  • Stainless Steel 304
  • Stainless Steel 316
  • Stainless Steel 316L
  • Duplex Stainless Steel
  • Monel
  • Hastelloy

اندازه مش (Mesh) یا سوراخ‌های توری با توجه به نوع سیال و میزان فیلتراسیون مورد نیاز انتخاب می‌شود.

استانداردهای شیر صافی

استرینرهای صنعتی مطابق استانداردهای معتبر بین‌المللی تولید می‌شوند.

  • ASME B16.34
  • ASME B16.5
  • ASME B16.10
  • ASME B16.25
  • MSS SP-71
  • API 594
  • EN 1092-1
  • DIN 3202
  • BS 2080
  • ISO 5752

سایز شیر صافی

استرینرها معمولاً از سایز ۱/۲ اینچ تا ۴۸ اینچ تولید می‌شوند و در پروژه‌های خاص امکان ساخت سایزهای بزرگ‌تر نیز وجود دارد.

نوع توری استرینر

توری استرینر با توجه به نوع سیال و میزان فیلتراسیون در مدل‌های مختلف تولید می‌شود.

  • مشبک (Mesh Screen)
  • سوراخ‌دار (Perforated Screen)
  • توری چندلایه
  • توری قابل تعویض

تست‌های کنترل کیفیت

پیش از عرضه به بازار، استرینرها تحت آزمون‌های مختلف قرار می‌گیرند تا کیفیت و عملکرد آن‌ها مطابق استانداردهای بین‌المللی تأیید شود.

  • تست هیدرواستاتیک
  • تست بدنه
  • تست ابعادی
  • تست ضخامت
  • تست جوش
  • تست ذرات مغناطیسی (MT)
  • تست مایع نافذ (PT)
  • تست التراسونیک (UT)
  • شناسایی متریال (PMI)
  • آنالیز شیمیایی

کاربردهای شیر صافی

استرینرها در صنایع مختلف برای محافظت از تجهیزات و افزایش راندمان سیستم مورد استفاده قرار می‌گیرند.

  • صنایع نفت و گاز
  • پالایشگاه‌ها
  • پتروشیمی
  • نیروگاه‌ها
  • صنایع شیمیایی
  • صنایع غذایی
  • صنایع دارویی
  • خطوط انتقال آب
  • شبکه‌های آبرسانی
  • سیستم‌های بخار
  • سیستم‌های سرمایش و گرمایش
  • مبدل‌های حرارتی
  • پمپ‌ها
  • کمپرسورها
  • تجهیزات ابزار دقیق

مزایای شیر صافی

استفاده از استرینر باعث جلوگیری از ورود ذرات جامد به تجهیزات حساس، افزایش عمر پمپ‌ها و شیرآلات، کاهش هزینه‌های تعمیر و نگهداری، جلوگیری از گرفتگی خطوط، بهبود راندمان سیستم و افزایش ایمنی تجهیزات می‌شود. همچنین امکان تمیزکاری یا تعویض توری در بسیاری از مدل‌ها بدون نیاز به تعویض کامل تجهیز وجود دارد که این موضوع هزینه‌های بهره‌برداری را کاهش می‌دهد.

نکات مهم هنگام خرید شیر صافی

در هنگام انتخاب و خرید استرینر باید نوع سیال، فشار و دمای کاری، سایز خط لوله، کلاس یا PN، نوع اتصال، متریال بدنه، جنس توری، اندازه مش، استاندارد ساخت، برند تولیدکننده و گواهی تست مواد (MTC) بررسی شود. انتخاب صحیح این مشخصات باعث افزایش راندمان سیستم، محافظت بهتر از تجهیزات و کاهش هزینه‌های تعمیر و نگهداری خواهد شد.

تماس تلفنی