پلاگ ولو (Plug Valve) یکی از انواع شیرآلات صنعتی است که برای قطع و وصل سریع جریان سیالات مورد استفاده قرار میگیرد. این شیر دارای یک پلاگ یا مغزی مخروطی یا استوانهای با یک مجرای داخلی است که با چرخش ۹۰ درجه، مسیر جریان را باز یا بسته میکند. به دلیل ساختار ساده، آببندی مناسب، افت فشار کم و عملکرد سریع، پلاگ ولو در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، پالایشگاهها، صنایع شیمیایی، خطوط انتقال سوخت و سیستمهای توزیع سیالات کاربرد گستردهای دارد. همچنین این شیر برای سیالات مایع، گاز، بخار و برخی سیالات دارای ذرات معلق نیز قابل استفاده است.
پلاگ ولوها با توجه به طراحی و نوع آببندی در مدلهای مختلف تولید میشوند.
پلاگ ولو روانکاریشونده (Lubricated Plug Valve)
در این مدل از گریس یا روانکننده مخصوص برای کاهش اصطکاک و افزایش آببندی استفاده میشود. این نوع شیر بیشتر در خطوط فشار بالا و صنایع نفت و گاز کاربرد دارد.
پلاگ ولو بدون روانکار (Non-Lubricated Plug Valve)
این مدل با استفاده از بوش یا لاینرهای پلیمری مانند PTFE آببندی میشود و نیاز به تزریق روانکار ندارد. همچنین هزینه نگهداری آن کمتر است.
پلاگ ولو اکسنتریک (Eccentric Plug Valve)
در این شیر، پلاگ بهصورت خارج از مرکز حرکت میکند و هنگام باز و بسته شدن تماس کمتری با نشیمنگاه دارد. این ویژگی موجب کاهش سایش و افزایش طول عمر شیر میشود.
پلاگ ولو چندراهه (Multi-Port Plug Valve)
این نوع شیر در مدلهای سهراهه و چهارراهه تولید میشود و برای تغییر مسیر یا تقسیم جریان در سیستمهای لولهکشی کاربرد دارد.
پلاگ ولوها مطابق استانداردهای ASME در کلاسهای زیر تولید میشوند.
در استانداردهای DIN و EN نیز معمولاً با ردههای فشاری زیر عرضه میشوند.
فولاد کربنی
فولاد آلیاژی
استنلس استیل
چدن
آلیاژهای ویژه
پلاگ ولوها معمولاً از ۱/۲ اینچ تا ۳۶ اینچ تولید میشوند و در پروژههای خاص امکان ساخت سایزهای بزرگتر نیز وجود دارد.
عملکرد پلاگ ولو بسیار ساده است. با چرخش ۹۰ درجهای دسته یا عملگر، سوراخ داخل پلاگ در امتداد جریان قرار گرفته و سیال عبور میکند. همچنین با چرخش مجدد، قسمت توپر پلاگ مسیر جریان را مسدود کرده و آببندی انجام میشود. این عملکرد سریع باعث شده است که پلاگ ولو گزینه مناسبی برای قطع و وصل مکرر جریان باشد.
پلاگ ولو به دلیل عملکرد سریع، آببندی مناسب، افت فشار کم، طراحی ساده و مقاومت بالا در برابر خوردگی و سایش، یکی از شیرآلات پرکاربرد صنعتی محسوب میشود. همچنین امکان استفاده با عملگرهای مختلف، نگهداری نسبتاً آسان و قابلیت استفاده در فشار و دمای بالا، این شیر را به گزینهای مناسب برای بسیاری از خطوط انتقال سیالات تبدیل کرده است.
در هنگام انتخاب و خرید پلاگ ولو باید عواملی مانند نوع سیال، فشار و دمای کاری، سایز خط لوله، کلاس یا PN، نوع اتصال، نوع پلاگ (روانکاریشونده یا بدون روانکار)، متریال بدنه، جنس پلاگ، جنس نشیمنگاه، استاندارد ساخت، نوع عملگر، برند تولیدکننده و گواهی تست مواد (MTC) بررسی شود. انتخاب صحیح این مشخصات باعث افزایش عمر مفید شیر، بهبود آببندی و کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری سیستم خواهد شد.
