سه راهی (Pipe Tee) یکی از مهمترین اتصالات لولهکشی صنعتی است که برای ایجاد انشعاب و تقسیم یا ترکیب جریان سیالات در خطوط لوله مورد استفاده قرار میگیرد. این اتصال در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، نیروگاهها، آب و فاضلاب، صنایع غذایی، دارویی، شیمیایی و تأسیسات ساختمانی کاربرد گستردهای دارد. سهراهیها در انواع مختلف، متریالهای متنوع و کلاسهای فشاری گوناگون تولید میشوند تا متناسب با شرایط کاری هر پروژه باشند.
سهراهی مساوی دارای سه خروجی با قطر یکسان است و برای تقسیم یا انشعاب جریان در خطوط لوله همقطر استفاده میشود. این نوع سهراهی رایجترین مدل در صنایع مختلف است.
تبدیلی دارای یک خروجی با قطر کوچکتر یا بزرگتر نسبت به دو خروجی دیگر است و زمانی استفاده میشود که نیاز به تغییر سایز خط انشعاب وجود داشته باشد.
جوشی با استفاده از عملیات جوشکاری به لوله متصل میشود و برای خطوط انتقال سیالات با فشار و دمای بالا در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و نیروگاهها کاربرد دارد.
سهراهی دندهای دارای رزوه داخلی بوده و بدون عملیات جوشکاری نصب میشود. این نوع اتصال بیشتر در تأسیسات ساختمانی، خطوط آب، گاز و سیستمهای کمفشار مورد استفاده قرار میگیرد.
سهراهی ساکت ولد برای خطوط با قطر پایین و فشار بالا طراحی شده است. اتصال این نوع سهراهی از طریق قرار گرفتن لوله داخل سوکت و سپس جوشکاری انجام میشود.
این سهراهی مانیسمان از فولاد بدون درز تولید شده و به دلیل استحکام بالا و مقاومت مناسب در برابر فشار، در خطوط فرآیندی و صنایع سنگین کاربرد فراوان دارد.
درزدار از ورق یا لوله جوشکاریشده ساخته میشود و در پروژههای ساختمانی، تأسیساتی و خطوط انتقال سیالات با فشار متوسط مورد استفاده قرار میگیرد.
سه راهی گالوانیزه دارای پوشش روی (Zinc) بوده و مقاومت بالایی در برابر خوردگی و زنگزدگی دارد. این نوع اتصال در شبکههای آبرسانی، گلخانهها و محیطهای مرطوب کاربرد زیادی دارد.
سه راهی استیل از فولاد ضدزنگ تولید میشود و به دلیل مقاومت بالا در برابر خوردگی، حرارت و مواد شیمیایی، در صنایع غذایی، دارویی، دریایی و پتروشیمی استفاده میشود.
سهراهی آلیاژی از فولادهای کروم-مولیبدن و سایر فولادهای آلیاژی ساخته میشود و برای خطوط بخار، بویلرها، پالایشگاهها و صنایع با دما و فشار بالا مناسب است.
سهراهیهای رزوهای و ساکت ولد مطابق استاندارد ASME B16.11 در کلاسهای زیر تولید میشوند:
سهراهیهای جوشی بر اساس ضخامت لوله یا Schedule تولید میشوند:
سهراهیها در متریالهای مختلف تولید میشوند که مهمترین آنها عبارتاند از:
استاندارد تولید سهراهیهای جوشی (Butt Weld Fittings) که ابعاد، تلرانسها و الزامات ساخت را مشخص میکند.
استاندارد سهراهیهای دندهای و ساکت ولد که برای اتصالات فشار بالا با سایزهای کوچک کاربرد دارد.
استاندارد اتصالات خطوط انتقال فشار بالا که در پروژههای نفت، گاز و خطوط انتقال کاربرد دارد.
استاندارد تولید اتصالات فولاد کربنی و فولاد آلیاژی برای سرویسهای دما و فشار متوسط تا بالا.
استاندارد اتصالات استنلس استیل مورد استفاده در صنایع شیمیایی، غذایی و دارویی.
استاندارد اتصالات فولادی مخصوص سرویسهای دمای پایین (Low Temperature).
استاندارد اتصالات دوبلکس و سوپردوبلکس برای محیطهای خورنده و صنایع دریایی.
رایجترین آلیاژهای مورد استفاده در تولید سهراهی عبارتاند از:
ضخامت سهراهی متناسب با ضخامت لوله انتخاب میشود و مطابق استانداردهای ASME در ردههای مختلف تولید میشود:
هرچه رده (Schedule) بالاتر باشد، ضخامت دیواره، مقاومت مکانیکی و توان تحمل فشار سهراهی نیز بیشتر خواهد بود.
سهراهیهای صنعتی در طیف گستردهای از صنایع مورد استفاده قرار میگیرند، از جمله:
